خیام
خیام نیشابوری، ریاضیدان، شاعر، ستاره شناس و در یک کلام فیلسوف ایرانی
متولد 28 اردیبهشت 427 خورشیدی.
وی در دوران حکومت سلجوقی در ایران میزسته، گرچه خیام در ریاضیات دستاوردهای بسیاری
را داشته اما شهرت جهانی خیام مربوط به رباعیاتش می شود.
شاید تقویم خورشیدی که هنوز هم از آن استفاده می کنیم ماندگار ترین اثر خیام نیشابوری باشد که
در ، زمان وزارت خواجه نظام الملک تنظیم شده است.
خیام در علم ریاضیات بسیار توانا بوده و شاید کافی باشد که بنویسم، به اعتراف ریاضیدانان برجسته
جهان خیام در قرنهای 11 و 12 نقش بی بدیلی را در ریاضیات ایفا کرده است، رساله وی در باب جبر
در نوع خود از بهترینهاست، خیام اولین ریاضیدانی است که به تحقیق علمی درباره معادلات درجه اول،
دوم و سوم پرداخته. مثلث خیام- پاسکال و بسط دو جمله ای خیام- نیوتن، نشان از نام آوری این ایرانی
در علم ریاضیات در جهان دارد.
از خیام هرچه بنویسم بازهم حق مطلب را ادا نکرده ام و شاید بهتر بود که نمی نگاشتم چون در توان
من نیست که این ایرانی بزرگ را آنطور که هست بیانش دارم.
سخنی از خیام نیشابوری:
«گرفتار روزگاری هستیم که اهل علم فقط عدهٔ کمی،
مبتلی به هزاران رنج و محنت، باقی مانده، که پیوسته در اندیشهٔ آن‌اند
که غفلت‌های زمان را فرصت جسته به تحقیق در علم و استوارکردن بپردازند.»
امروزه به احترام خیام بزرگ سیارکی را بنام وی در علوم فضایی میشناسیم، بر روی ماه نیز قسمتی را
بنام وی اسم گذاری کرده اند، در کشورهای مصر و فرانسه شرابهای بنام شراب خیام تولید می شود و
در ایران هم به پاسداشت وی مکانهایی را بنام خیام نام گذاری کرده اند.
خیام در 12 آذر 510 خورشیدی درگذشت.
رباعیی از خیام:
| گویند بهشت و حور عین خواهد بود | آنجا می‌ناب و انگبین خواهد بود | |
| گر ما مِی و معشوقه گزیدیم چه باک؟ | چون عاقبت کار چنین خواهد بود |
مینویسم ،